COVID-19 có để lại dấu vết lâu dài trong não bộ?

Kể từ khi đại dịch bắt đầu, COVID-19 đã ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới. Mặc dù các triệu chứng về hô hấp là phổ biến nhất, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy virus cũng có thể ảnh hưởng lâu dài đến não bộ, ngay cả sau khi đã khỏi bệnh. Phân tích sâu về những thay đổi trong chất trắng não bộ ở những bệnh nhân đã khỏi cho thấy những thay đổi tinh vi nhưng đáng kể, có thể giải thích một số rối loạn nhận thức và tâm thần được quan sát thấy sau khi nhiễm bệnh.

Não bộ được cấu tạo từ hàng tỷ sợi thần kinh kết nối các vùng khác nhau của nó. Những sợi này, được gọi là chất trắng, cho phép truyền tải thông tin một cách nhanh chóng. Các kỹ thuật hình ảnh tiên tiến, như chụp cộng hưởng từ, cho phép nghiên cứu cấu trúc của những sợi này bằng cách đo sự khuếch tán của nước bên trong. Ở những người đã mắc COVID-19, các tổn thương đã được quan sát thấy ở nhiều vùng quan trọng, đặc biệt là thể chai, kết nối hai bán cầu não, cũng như trong các bức xạ đồi thị và bó dọc, liên quan đến trí nhớ, sự tập trung và cảm xúc.

Những thay đổi này có thể liên quan đến cách virus xâm nhập vào hệ thần kinh. Hiện nay đã được xác định rằng COVID-19 có thể lây nhiễm vào các tế bào thần kinh, hoặc trực tiếp hoặc bằng cách kích hoạt phản ứng viêm quá mức. Sự viêm nhiễm này, cùng với căng thẳng oxy hóa mà nó gây ra, có thể làm hỏng các sợi thần kinh và làm gián đoạn chức năng của chúng. Hậu quả đôi khi biểu hiện qua các rối loạn trí nhớ, khó tập trung, mệt mỏi tinh thần tăng cao, thậm chí là các triệu chứng trầm cảm hoặc lo âu.

Các nghiên cứu cho thấy những thay đổi trong cấu trúc não bộ rõ rệt hơn ở những bệnh nhân đã trải qua các dạng bệnh nặng, nhưng chúng cũng có thể ảnh hưởng đến những người chỉ mắc bệnh nhẹ. Ví dụ, các tổn thương đã được phát hiện ở các vùng như vỏ não ổ mắt trán và vỏ não đai trước, đóng vai trò trong điều chỉnh cảm xúc và ra quyết định. Những quan sát này cho thấy ngay cả một nhiễm trùng nhẹ cũng có thể để lại dấu vết trong não bộ, ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần và khả năng nhận thức trong dài hạn.

Một khía cạnh đáng lo ngại khác liên quan đến những người mất khứu giác trong quá trình nhiễm bệnh. Các nghiên cứu chỉ ra rằng sự mất mát này có thể liên quan đến tổn thương ở các vùng não liên quan đến khứu giác, như hành khứu giác và vùng ổ mắt trán. Những tổn thương này có thể kéo dài lâu sau khi các triệu chứng khác biến mất, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Các nhà khoa học nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi lâu dài những bệnh nhân đã mắc COVID-19, nhằm hiểu rõ hơn về sự tiến triển của những thay đổi trong não bộ và hậu quả của chúng. Những phát hiện này cũng mở ra hướng nghiên cứu về mối liên hệ tiềm tàng giữa COVID-19 và nguy cơ gia tăng các bệnh thoái hóa thần kinh, như bệnh Alzheimer, mặc dù cần thêm nghiên cứu để xác nhận giả thuyết này.

Tóm lại, COVID-19 không chỉ giới hạn ở các tổn thương hô hấp. Ảnh hưởng của nó đến não bộ, mặc dù thường vô hình, có thể sâu sắc và lâu dài, ảnh hưởng đến nhận thức, tâm trạng và hành vi. Những kết quả này nhắc nhở chúng ta về tầm quan trọng của việc xem xét các di chứng thần kinh trong quá trình chăm sóc bệnh nhân, ngay cả sau khi họ đã hồi phục hoàn toàn.

Sources du site

Source officielle de l’étude

DOI : https://doi.org/10.1007/s11682-026-01084-3

Titre : Brain microstructural alterations in COVID-19: a systematic review of diffusion weighted imaging studies

Revue : Brain Imaging and Behavior

Éditeur : Springer Science and Business Media LLC

Auteurs : Ali Jahanshahi; Soheil Mohammadi; Mohammad Amin Salehi; Mahsa Dolatshahi; Sina Mirakhori; Negin Frounchi; Seyed Sina Zakavi; Hamid Harandi; Hosein Ghasempour; Cyrus A. Raji